- تعداد نمایش : 199
- تعداد دانلود : 99
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/1908
- کد IranDOI مقاله: IranDOI:10.irandoi.2002/bahareadab.2025 .18 .7985
سال : 18
شماره : 9
شماره پی در پی : 115
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 18،
شماره 9،
،
شماره پی در پی 115
بررسی جلوه های نگاه انسانی به جنگ و مقاومت در رمان سفر به گرای ۲۷۰ درجه بر مبنای مکتب فرانکفورت و دیدگاه اریک فروم
صفحه
(247
- 260)
موسی قلیزاده ، فرشته ناصری (نویسنده مسئول)، راضیه زواریان
تاریخ دریافت مقاله
: تیر 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: مهر 1404
چکیده
زمینه و هدف: ادبیات جنگ و مقاومت در سده اخیر به مثابه بخشی از حافظه جمعی ملتها، در شکلدهی به هویت فرهنگی و تاریخی آنان نقشی محوری ایفا کرده است. اما پرسش اصلی این است که آیا این ادبیات صرفاً بازتابی از رخدادهای نظامی و سیاسی است یا میتواند ظرفی برای بازاندیشی در مفاهیم بنیادین انسانی چون آزادی، عشق، امید و مرگ باشد.
روشها: پژوهش حاضر با روش توصیفی -تحلیلی، به بررسی رمان سفر به گرای ۲۷۰ درجه اثر احمد دهقان، میپردازد.
یافته ها: نویسنده از تجربه زیسته خویش بهره برده است دهقان به عنوان رزمنده نوجوان جنگ ایران و عراق به این اثر اصالت و عینیتی ویژه بخشیده است که از سطح روایتهای شعاری و ایدئولوژیک فراتر میرود و مقاومت را به عنوان تجربه ای انسانی و ملموس بازنمایی میکند. چارچوب نظری این تحقیق بر دو بنیان استوار است: نخست، نظریه انتقادی مکتب فرانکفورت که بر نقد سلطه، ایدئولوژی و فرهنگ توده ای تأکید دارد؛ و دوم، دیدگاه های اریک فروم درباره روانشناسی اجتماعی، نیازهای بنیادین انسان و تیپهای شخصیتی.
نتیجه گیری: در رمان «سفر به گرای ۲۷۰ درجه» انسانسازی مقاومت و برجسته سازی چهره مبارز نه به عنوان موجودی ایدئولوژیک و فراانسانی، بلکه به عنوان انسانی عاشق، امیدوار و رنجکشیده، مورد توجه نویسنده قرار دارد. در این رمان، روایت نوجوانان از جنگ به گونه ای است که مرگ، زندگی روزمره، خانواده و آرزوهای کوچک انسانی در کنار تجربه جبهه قرار میگیرد و نیز اسارت، شکنجه و فشارهای روانی با عشق، ایمان و امید درهم میآمیزد و مقاومت را به سطحی فراتر از نبرد نظامی ارتقاء میدهد.
کلمات کلیدی
ادبیات مقاومت
, دهقان
, سفر به گرای ۲۷۰ درجه
, مکتب فرانکفورت
, اریک فروم.
- اصفهانی، مریم؛ ماهروزاده، طیبه و بهشتی، سعید. (1400). تحلیلی بر مفهوم اخلاق در مکتب فرانکفورت (مقاله مروری). اخلاق در علوم و فناوری، 16(1)، 16-21.
- آلپورت، گوردن دبلیو؛ چونز، ادوارد ای. (۱۳۷۱). روانشناسی اجتماعی از آغاز تا کنون. ترجمۀ محمدتقی منشی طوسی، مشهد: آستان قدس رضوی.
- باتامور، تام. (۱۳۷۰). مکتب فرانکفورت. ترجمۀ حسینعلی نوذری، تهران: نی.
- پارسینژاد، کامران. (۱۳۸۴). جنگی داشتیم، داستانی داشتیم. تهران: صریر.
- سنگری، محمدرضا. (۱۳۷۷). «ادبیات پایداری (مقاومت)». نامه پژوهش (ویژه دفاع مقدس)، چاپ اول، سال سوم، شماره ۹. تهران: مرکز پژوهشهای بنیادی.
- سیف، عبدالرضا و رستمی، محمدرسول. (۱۴۰۲). بررسی مقایسه ای عوامل انسجام در دو کتاب «سفر به گرای ۲۷۰ درجه» و «دلدادگی». ادب فارسی، ۱۳(۲)، ۶۹-۹۳.
- شایگان، ساغر؛ پژوهش، پرنوش و اوجاق علیزاده، شهین. (1403). بررسی مؤلفه های رشد شخصیت و شخصیت متعالی درمنظومه هفت پیکر نظامی بر مبنای نظریه اریک فروم. ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب). سال 18، شماره 4، تیر 1404 ، شماره پی در پی 110.
- شکری، غالی. (۱۳۶۶). ادب مقاومت. ترجمه ی دکتر محمدحسین روحانی، تهران: نشر نو.
- فروم، اریک. (۱۳۷۰). انسان برای خویشتن. ترجمۀ اکبر تبریزی، تهران: نشر بهجت.
- فروم، اریک. (۱۳۷۹). گریز از آزادی. ترجمه ی عزتالله فولادوند، تهران: نشر مروارید.
- فیست، جس و جی. فیست، گریگوری. (۱۳۹۰). نظریه های شخصیت. ترجمۀ یحیی سید محمدی، تهران: نشر روان.
- قنبرعلی باغنی، زهرا و اوجاقعلیزاده، شهین. (1401). تعالی شخصیت انسان در اشعار سیمین بهبهانی بر پایه نظریه اریک فروم. متن پژوهی ادبی (زبان و ادب پارسی)، 26(91)، 235-261.
- کمره ای، علیرضا. (۱۳۷۹). ادب مقاومت در افق آینده. کتاب ماه ادبیات و فلسفه، تهران، شماره ۳۶.
- کنفانی، غسان. (۱۳۶۱). ادبیات مقاومت در فلسطین اشغال شده. ترجمۀ موسی اسوار، تهران: انتشارات سروش.
- مصباح، علی و محیطی اردکان، محمدعلی. (1390). بررسی مبانی انسانشناختی دیدگاه های اریک فروم. معرفت فلسفی، 8(3 (پیاپی 31))، 195-226.
- یوسفی، محمدرضا و احمدی ورزنه، طاهره. (۱۳۹۱). نقد و تحلیل بازتاب موضوع جنگ در رمان «سفر به گرای ۲۷۰ درجه» برنده جایزه بیست سال داستاننویسی دفاع مقدس. همایش پژوهشهای ادبی.